Walory izby leśnej w Nadleśnictwie Brynek1

Charakterystyka przyrodniczo - leśna Nadleśnictwa Brynek2
Nadleśnictwo Brynek będąc podstawową samodzielną jednostką organizacyjną Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe zajmuje się przede wszystkim prowadzeniem gospodarki leśnej według określonych w ustawie o lasach z dnia 28.09.1991 r. zasad:
  1. powszechnej ochrony lasów,
  2. trwałości utrzymania lasów,
  3. ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów,
  4. powiększania zasobów leśnych.
Teren nadleśnictwa rozciąga się na północ od Gliwic, Zabrza i Bytomia po rzekę Małą Panew zajmując powierzchnię 16,3 tys. ha. Administrowane obszary leśne położone są w Śląskiej i Małopolskiej Krainie Przyrodniczo Leśnej. Ukształtowanie terenu ma charakter nizinny z lokalnymi pofałdowaniami wynikającymi z położenia na przejściu Równiny Opolskiej i Garbu Tarnogórskiego o wysokości mieszczącej się w przedziale od 220 do 311 m n.p.m. Klimat tego obszaru pozostaje pod wzmożonymi wpływami oceanicznymi, co wyraża się, między innymi, znaczną ilością opadów oraz dość długim okresem wegetacyjnym, trwającym przeciętnie 215 dni. Często pojawiają się przymrozki zarówno wczesne jak i późne.
Lasy Nadleśnictwa Brynek tworzą kilka kompleksów leśnych, z których największy wchodzi w skład Lasów Lubliniecko - Świerklanieckich.

urlStan obecny tych lasów jest wynikiem negatywnych przemian, jakie zaszły w tym regionie w ciągu ostatnich trzech stuleci, a w szczególności intensywnym pozyskaniem drewna, związanym z działalnością hut cynku, ołowiu i żelaza oraz eksploatacją węgla kamiennego, a także emisją zanieczyszczeń powietrza. Niekorzystny wpływ na tutejsze drzewostany mają również pojawiające się okresowo gradacje szkodników owadzich niszczących osłabione drzewa oraz występujące huraganowe wiatry.
Całość lasów nadleśnictwa znajduje się pod wpływem szkodliwych emisji przemysłowych, pochodzących głównie z obszaru Górnego Śląska.
Dzisiejsza mozolna praca leśników prowadzi do polepszania stanu zdrowotnego lasów. Zmienia się stopniowo skład gatunkowy tutejszych drzewostanów. Obecnie na terenie nadleśnictwa występuje 12 typów siedliskowych lasu. Króluje tutaj sosna zwyczajna, będąca głównym gatunkiem lasotwórczym, przeważających tutaj siedlisk borowych zajmując 70% powierzchni leśnej. Wzrasta liczba gatunków liściastych w tym głównie buku i dębu.
Nadleśnictwo podzielone jest na 3 obręby: Brynek, Tworóg i Wierszowa w skład, których wchodzą następujące leśnictwa: Pniowiec, Świniowice, Strzybnica, Księży Las, Koty, Potempa, Tworóg, Nowa Wieś, Stolarzowice, Górniki, Przezchlebie i Łabędy.
Leśnicy z tutejszego nadleśnictwa rocznie odnawiają grunty leśne o powierzchni prawie 140 ha, zużywając do tego ok. 1 200 000 sadzonek drzew i krzewów iglastych oraz liściastych produkowanych w nowoczesnej szkółce leśnej.
Na tereniedrzewa nadleśnictwa występuje wiele gatunków chronionych zwierząt (bóbr europejski, bocian czarny, żuraw, orzeł bielik) i roślin (rosiczka okrągłolistna, widłak goździsty, bagno zwyczajne, dziewięćsił bezłodygowy, lilia złotogłów, obuwik pospolity, liczne gatunki porostów i storczyków).
Perłą ochroniarską pozostaje rezerwat Segiet o pow. 24 ha chroniący las bukowy z domieszką świerku i sosny, na terenie, którego występuje 150 gatunków roślin naczyniowych.
Gospodarka łowiecka w nadleśnictwie prowadzona jest w 11 obwodach łowieckich, z których 9 dzierżawią koła łowieckie, a pozostałe dwa tworzą Ośrodek Hodowli Zwierzyny Lasów Państwowych o powierzchni 6000 ha.
Z pośród zwierzyny łownej - grubej licznie tu występują jelenie, sarny, dziki, daniele, sporadycznie łosie. Zwierzynę drobną natomiast reprezentują zające, bażanty, kuropatwy, dzikie kaczki i słonki. Można spotkać tutaj również wiele drapieżników, takich jak lisy, borsuki, jenoty a czasami nawet wilki.
W pobliżu siedziby nadleśnictwa zlokalizowana została śmigłowcowa baza przeciwpożarowa. Stacjonujący tu śmigłowiec Mi-2 wykorzystywany jest do lotów patrolowych i bezpośrednich akcji gaśniczych.
Nadleśnictwo Brynek prowadzi również działalność edukacyjną wśród dzieci i młodzieży realizując założenia Narodowej Strategii Edukacji Ekologicznej.
Poprzez prowadzenie określonych form edukacji tj.: zajęć edukacyjnych, konkursów przyrodniczo-leśnych, organizację stałych i okresowych wystaw, uczniowie kształtują w sobie wrażliwość na piękno przyrody, rozwijają umiejętności obserwowania przyrody, analizowania i wyciągania wniosków oraz poznają prawa i współzależności rządzące przyrodą.

Charakterystyka izby leśnej w Brynku3.

izbaPodczas remontu zabudowy Nadleśnictwa w 1995 roku ze stodoły, która według pierwotnego planu miała być zburzona postanowiono utworzyć izbę leśną.
Początkowo miała to być izba łowiecka, w której łowieckie koła myśliwskie z Nadleśnictwa Brynek mogłyby wystawiać swoje trofea. Miejscowej ludności i leśnikom pomysł bardzo się spodobał, mieszkańcy od wielu pokoleń związani z pracą w lesie zaczęli znosić różne przedmioty związane z gospodarką leśną. W ten oto sposób zgromadzono wiele eksponatów będących wyposażeniem izby leśnej.
W 1999 roku zaczęły zgłaszać się (wtedy jeszcze na wycieczki do lasu) całe klasy ze szkół podstawowych, początkowo bardzo spontanicznie. Już wtedy pracownicy bardzo się starali, by spotkanie z leśnikiem i lasem zapadło dzieciom głęboko w sercach. W zamierzeniach miało być to coś zupełnie innego niż, to, co mają dzieci na co dzień w szkole oraz by spotkanie miało inną formę niż np. zwiedzanie Wawelu z przewodnikiem. Oczywiście istniało zapotrzebowanie na pomieszczenie, w którym dzieci mogłyby odpocząć, zjeść posiłek czy wysłuchać prelekcji szczególnie w okresie zimowym - stąd pomysł żeby rozszerzyć działalność izby łowieckiej. W ten sposób powstała idea utworzenia izby leśnej.
W niedługim czasie nawiązano współpracę z Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, które wzbogaciło izbę w wiele okazów zwierząt także egzotycznych.
trofeaIzba powstała i działa ze środków własnych oczywiście przy wsparciu życzliwych osób i instytucji. Działalność izby jest prowadzona przez cały rok w godzinach od 7 do 15.
W izbie organizowane są różne formy zajęć takie jak: lekcje, pogadanki, wykłady, rajdy, konkursy oraz inne. Na terenie izby występują ekspozycje stałe takie jak:

    • zwierzęta leśne żyjące dawniej i dziś

los    dzik
mis    rys

 

    • owady w lesie

owady

Oraz kolekcja narzędzi i przedmiotów związanych z gospodarką w lesie.

    • sezonowe wystawy prac malarskich, fotograficznych, oraz innych o tematyce związanej z lasem

malarstwo

Izba leśna w Brynku ma charakter izby łowieckiej. Na środku znajduje się duży kominek przyozdobiony trofeami łowieckimi. Izba wyposażona jest w ciężkie drewniane ławy i stoły, które dopełniają niepowtarzalny klimat tego miejsca.

kominek


plac1Na zewnątrz izby leśnej znajduje się plac wyposażony w stoły i ławki gdzie podczas słonecznej pogody można odpocząć lub zjeść posiłek. W najbliższej okolicy izby znajduje się ścieżka edukacyjna, na której można rozpoznawać wiele gatunków drzew rodzimych i sprowadzonych z zagranicy.





Walory leśnej ścieżki poznawczej.

W 2001 roku w okolicy izby powstała leśna ścieżka poznawcza.

sciezka


Umożliwia ona dzieciom, młodzieży i osobom dorosłym zapoznanie się z różnymi zbiorowiskami roślinnymi oraz daje możliwość praktycznego zrozumienia podstaw ekologii. Przebiega przez tereny cenne przyrodniczo i prezentuje elementy typowe dla ekosystemów leśnych tego nadleśnictwa, ukazując jednocześnie celowość i trud pracy leśników.

mapa


Pierwsza część długości 700 m pozwala w sposób ogólny zapoznać się z najliczniejszymi zbiorowiskami leśnymi- borami oraz zbiorowiskiem łąkowym. Licznie ustawione tu tablice dydaktyczne umożliwiają indywidualne korzystanie ze ścieżki. Odcinek ten posiada utwardzoną nawierzchnię, przez co staje się dostępny dla osób niepełnosprawnych. Do atrakcji tej części można zaliczyć lądowisko śmigłowców. W jej obrębie znajduje się miejsce biwakowe służące do relaksującego odpoczynku. Druga część o długości 900 m wyposażona jest w specjalną platformę widokową służącą m.in. do obserwacji życia zwierząt w koronach drzew.
mostekDodatkowym jej atutem jest wspaniały widok na pradolinę rzeki Stoły. Ten odcinek poprzez mostek na rzece Stole łączy ścieżkę z parkiem i ogrodem botanicznym Technikum Leśnego. Tutaj również młodsze dzieci mogą odnaleźć baśniowy domek Baby Jagi. korytkoTrzecia część przeznaczona jest dla bardziej wytrwałych wędrowców. Znajdują się tutaj drzewa pomnikowe - okazałe dęby szypułkowe oraz modrzewie, jak również fragmenty lasów dębowych na żyznych siedliskach pradoliny rzeki Stoły. Długość tej części to 800 m.
Na trasie zwiedzania są opisane wszystkie rodzime gatunki drzew i większość gatunków krzewów występujących na niżu. W trakcie wędrówki można również spotkać wiele gatunków interesujących zwierząt.
Na ścieżce prowadzone są przez cały rok zajęcia grupowe dla dzieci i młodzieży.

Opracowanie:
mgr Magdalena Bambynek
mgr Anna Rajfur


  1. Informacje pochodzą z pracy dyplomowej "Wykorzystanie walorów izby leśnej Nadleśnictwa Brynek w edukacji przyrodniczej, biologicznej i środowiskowej, na przykładzie wybranych szkół miasta/gminy Tarnowskie Góry", Opole 2007
  2. Informacje zawarte w podrozdziale pochodzą z folderów o Nadleśnictwie Brynek
  3. Informacje do podrozdziału pochodzą z wywiadu z leśnikiem i stron internetowych Nadleśnictwa Brynek